Đổi mới đào tạo báo chí - truyền thông trong kỷ nguyên AI: Từ nhu cầu người học đến thực tiễn nghề nghiệp
Chiều 17.11.2026, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM tham dự Lễ ký kết hợp tác và Tọa đàm “Báo chí hiện đại trong kỷ nguyên số: Xu hướng phát triển và yêu cầu đổi mới nguồn nhân lực”, do Trung tâm Đào tạo và Truyền thông thuộc Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình TP.HCM tổ chức. Chương trình tập trung vào những thay đổi của hoạt động báo chí trước sự phát triển của công nghệ, đồng thời đặt ra yêu cầu tăng cường kết nối giữa cơ sở đào tạo và các cơ quan báo chí trong phát triển nguồn nhân lực.

Tham dự chương trình, về phía Nhà trường có PGS.TS Lưu Văn Quyết, Phó Hiệu trưởng; TS. Hoàng Ngọc Minh Châu, Phó Trưởng phòng Đối ngoại và Quản lý khoa học; TS. Triệu Thanh Lê, Trưởng khoa Báo chí và Truyền thông. Chương trình còn có sự tham dự của đại diện các cơ quan báo chí, cơ sở đào tạo và chuyên gia trong lĩnh vực báo chí - truyền thông.
Tăng cường hợp tác đào tạo, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số của báo chí
Trong khuôn khổ chương trình, PGS.TS Lưu Văn Quyết, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM, và ông Tô Đình Tuân, Giám đốc Trung tâm Đào tạo và Truyền thông, đã đại diện hai đơn vị ký kết thỏa thuận hợp tác. Hoạt động này góp phần tăng cường mối liên hệ giữa Nhà trường và đơn vị hoạt động trong lĩnh vực báo chí – truyền thông, tạo thêm cơ sở để kết nối hoạt động đào tạo với những yêu cầu thực tiễn của môi trường nghề nghiệp.

Việc ký kết diễn ra trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang tác động đến quy trình sản xuất, phân phối và tiếp nhận thông tin. Những thay đổi này đặt ra yêu cầu đối với cơ sở đào tạo trong việc cập nhật kiến thức, phương pháp giảng dạy và tăng cường cơ hội tiếp cận thực tiễn nghề nghiệp cho sinh viên.
Phát biểu khai mạc tọa đàm, ông Tô Đình Tuân, Phó Tổng Giám đốc Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình TP.HCM, Giám đốc Trung tâm Đào tạo và Truyền thông, nhấn mạnh việc đổi mới công nghệ cần bắt đầu từ phát triển năng lực con người. Theo ông, hiệu quả chuyển đổi số không chỉ phụ thuộc vào đầu tư hạ tầng và công cụ mà còn gắn với khả năng tổ chức tòa soạn, tư duy số và năng lực vận dụng công nghệ của đội ngũ làm báo.

Bên cạnh kỹ năng sử dụng công nghệ và tác nghiệp đa nền tảng, người làm báo cần có khả năng kiểm chứng thông tin, tư duy độc lập và ý thức trách nhiệm đối với sản phẩm được công bố. Đây là những yêu cầu cần được quan tâm trong quá trình đào tạo, nhất là khi AI ngày càng tham gia sâu vào các công đoạn sản xuất nội dung báo chí.
Từ góc độ phát triển nguồn nhân lực, ông Tô Đình Tuân đề cập sự cần thiết của việc phối hợp giữa giảng viên tại cơ sở đào tạo và người hướng dẫn tại tòa soạn. Theo đó, hoạt động thực hành cần gắn với sản phẩm cụ thể, có sự hướng dẫn và tiêu chí đánh giá phù hợp, giúp sinh viên kết hợp kiến thức học thuật với kỹ năng tác nghiệp và đạo đức nghề nghiệp.
Những vấn đề được trao đổi tại tọa đàm cho thấy yêu cầu đổi mới đào tạo không chỉ nằm ở việc bổ sung công cụ công nghệ mà còn ở cách tổ chức quá trình học tập, phát triển năng lực nghề nghiệp và tăng cường sự gắn kết giữa giảng đường với thực tiễn hoạt động báo chí.
Đổi mới chương trình đào tạo từ nhu cầu và năng lực của người học
Từ góc độ cơ sở đào tạo, TS. Triệu Thanh Lê, Trưởng khoa Báo chí và Truyền thông, trình bày tham luận “Phát triển năng lực cho người học báo chí và truyền thông trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo: Từ nhu cầu người học đến đổi mới chương trình đào tạo”, chia sẻ kết quả nghiên cứu về nhận thức, nhu cầu và khả năng ứng dụng AI của sinh viên lĩnh vực báo chí và truyền thông.

Kết quả khảo sát 276 sinh viên cho thấy 76,1% bắt đầu sử dụng AI khi học đại học, 23,9% tiếp cận công nghệ này từ bậc trung học phổ thông và 89,9% tự học cách sử dụng AI. Đáng chú ý, sự tò mò và hứng thú khám phá công nghệ là động lực nổi bật thúc đẩy sinh viên sử dụng AI, bên cạnh nhu cầu phục vụ học tập và công việc. Theo Cô, đây là yếu tố cần được quan tâm trong quá trình thiết kế chương trình đào tạo, bởi khả năng chủ động khám phá tri thức có ý nghĩa đối với việc hình thành năng lực tự học và học tập suốt đời.
Tuy nhiên, việc tiếp cận AI của sinh viên vẫn chủ yếu tập trung vào những công cụ phổ thông, trong khi các ứng dụng chuyên sâu phục vụ sản xuất nội dung, thu thập và phân tích dữ liệu chưa được khai thác tương xứng. Người học cũng nhận thức được những nguy cơ liên quan đến độ chính xác của thông tin, bản quyền, quyền riêng tư và sự phụ thuộc vào công nghệ, song vẫn cần được trang bị phương pháp kiểm chứng và đánh giá thông tin có hệ thống hơn.

Từ kết quả nghiên cứu và yêu cầu thực tiễn, Nhà trường đã đưa học phần về năng lực trí tuệ nhân tạo vào chương trình giáo dục đại cương, tích hợp các công cụ AI chuyên sâu trong những học phần nghiệp vụ báo chí – truyền thông. Cùng với việc trang bị kỹ năng công nghệ, chương trình đào tạo chú trọng hướng dẫn sinh viên kiểm tra, đối chiếu thông tin với nguồn xác thực, nhận diện các vấn đề về bản quyền, quyền riêng tư, tính minh bạch và trách nhiệm khi sử dụng nội dung do AI tạo ra.
Các nội dung về tư duy máy tính, tư duy lập trình, thu thập và phân tích dữ liệu cũng được quan tâm nhằm đáp ứng những yêu cầu mới của hoạt động nghề nghiệp. Bên cạnh đó, TS. Triệu Thanh Lê nhấn mạnh việc phát triển tư duy sáng tạo, phản biện, kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm và xây dựng các mối quan hệ xã hội. Trong bối cảnh công nghệ tham gia ngày càng sâu vào quá trình sản xuất thông tin, những năng lực này tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong hoạt động báo chí – truyền thông.

Với nền tảng hơn 30 năm đào tạo trong lĩnh vực báo chí – truyền thông, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM tiếp tục phát huy thế mạnh đào tạo, đồng thời chủ động cập nhật chương trình theo nhu cầu người học và những chuyển biến của môi trường nghề nghiệp. Việc kết hợp giữa đổi mới nội dung giảng dạy và tăng cường kết nối với các cơ quan báo chí góp phần gắn kết kiến thức học thuật với thực tiễn tác nghiệp, hướng đến phát triển nguồn nhân lực thích ứng với sự chuyển đổi của báo chí – truyền thông trong kỷ nguyên số.











