Toàn cảnh Hội thảo tại The Imperial hotel (số 163 đường Thùy Vân, Tp Vũng Tàu)

Trường ĐH KHXH&NV-ĐHQG TpHCM phối hợp với tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu tổ chức Hội thảo này nhằm ôn lại quá khứ hào hùng, những đóng góp của đồng bào, đồng chí trong đấu tranh giải phóng dân tộc; đồng thời cũng nghiên cứu tổng thể những giá trị lịch sử-kinh tế-văn hóa-xã hội của Côn Đảo, làm cơ sở cho việc phát huy truyền thống trong thời kỳ phát triển và hội nhập của đất nước hôm nay.

Sau 5 tháng khẩn trương triển khai các công việc hội thảo; được sự quan tâm giúp đỡ, tạo điều kiện cả vật chất và tinh thần của lãnh đạo Nhà trường và địa phương, mọi công việc chuẩn bị cho Hội thảo đã hoàn tất và ngày 17-8-2012 Hội thảo đã được khai mạc đúng như dự kiến.

Hội thảo đã được sự quan tâm tham dự của hơn 130 đại biểu và khách quý. Trong đó có nhiều nhà khoa học, nhà nghiên cứu đến từ 12 trường Đại học, Học viện, Viện nghiên cứu, Trung tâm nghiên cứu, trường Cao đẳng, 3 Trung tâm Lưu trữ quốc gia, 4 Bảo tàng tỉnh, thành phố; một số đại biểu và tác giả báo cáo là những người đang công tác tại các cơ quan Tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu và Huyện Côn Đảo, nhiều tác giả là các cựu tù chính trị Côn Đảo.

Trong các phiên hội thảo, ngoài báo cáo đề dẫn, có 10 báo cáo được trình bày, đại diện cho các nhà khoa học, các giới các ngành trung ương và địa phương, các thế hệ cán bộ giảng dạy, nghiên cứu ở các trường ĐH và địa phương. Các báo cáo được trình bày tập trung vào 3 mảng lớn trong chủ đề hội thảo là:

• Về bối cảnh lịch sử và quá trình hình thành phát triển Côn Đảo đã đề cập các vấn đề cụ thể: Côn Sơn, “giao điểm” của các dải “lụa” giao thương biển Á Châu và thế giới thời cổ; Trở lại vấn đề: Năm 1783 Nguyễn Ánh có chạy ra Côn Đảo hay không ?

• Về chế độ lao tù và cuộc đấu tranh của tù nhân ở Côn Đảo đề cập đến các vấn đề: Nhà tù Côn Đảo trong hệ thống nhà tù thực dân của Pháp ở Việt Nam và hải ngoại (1862-1954); Cuộc đấu tranh tư tưởng của tù chính trị tại nhà đày Côn Đảo trong những năm 1930-1936; Vai trò và ý nghĩa của cuộc đấu tranh chống ly khai cộng sản, bảo vệ khí tiết cách mạng của tù chính trị Côn Đảo giai đoạn kháng chiến chống Mỹ
  

• Về giá trị lịch sử-văn hóa và những yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội-an ninh quốc phòng Côn Đảo trong thời kỳ xây dựng, phát triển và hội nhập ngày nay đã đề cập đến các vấn đề: Tài nguyên vị thế của Côn Đảo trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội và đảm bảo an ninh - quốc phòng; Nhận diện đô thị di sản - du lịch Côn Đảo, những thuận lợi và thách thức trong việc xây dựng và phát triển bền vững đô thị này trong tổng thể tổ chức không gian biển của tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu; Vị trí chiến lược và những vấn đề an ninh-quốc phòng đối với Côn Đảo (tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu); Bảo tồn và phát huy di tích lịch sử nhà tù Côn Đảo dưới góc nhìn quản lý; Nữ anh hùng liệt sĩ Võ Thị Sáu trong tâm linh người dân Côn Đảo.

Tất cả các vấn đề trên đây đều là những nội dung rất đang được quan tâm, thậm chí đang rất thời sự. Trong khuôn khổ thời gian có hạn của Hội thảo, đã có nhiều ý kiến thảo luận và nhiều ý kiến “ấm ức” chưa được đóng góp cho hội thảo. Những bài tham luận hay ý kiến phát biểu tại các phiên hội thảo, trước hết là những ý kiến cá nhân với tư cách nhà khoa học, người nghiên cứu có trách nhiệm, đó là những ý kiến góp phần xác định giá trị khoa học của các đề tài liên quan đến chủ đề lớn của hội thảo là: Côn Đảo -150 đấu tranh, xây dựng và phát triển.

Có thể còn có một số ý kiến chưa thật thống nhất thậm trí trái ngược nhau, điều bình thường của một hội thảo khoa học, nhưng những ý kiến thống nhất vẫn là chủ đạo, với 3 điểm chính có thể khẳng định:

• Lịch sử Côn Đảo thời kỳ xa xưa còn rất cần phải có thêm những nghiên cứu từ nhiều góc độ, nhiều nguồn tư liệu và nhiều kết quả mới để đi đến chân lý thuyết phục.
  

• Lịch sử 150 năm qua, đặc biệt là 113 năm Côn Đảo xuất hiện hệ thống nhà đày, nhà tù của thực dân đế quốc và tay sai, cũng là thời kỳ đấu tranh kiên cường không mệt mỏi của hàng vạn cán bộ chiến sĩ cộng sản và những người yêu nước, không quản ngại hy sinh gian khổ đọa đày, vì Độc lập tự do của Tổ quốc Việt Nam.
  

• Hàng chục năm qua từ sau ngày giải phóng 1975 đến nay, Côn Đảo đã và đang tiếp tục xây dựng, phát triển, chuyển biến một cách toàn diện, từ “địa ngục trần gian” xưa thành huyện đảo, thành nơi hành hương về nguồn truyền thống đấu tranh cách mạng, nơi tri ân những người hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc, là điểm đến du lịch và nghỉ dưỡng lý lưởng của hàng triệu người trong và ngoài nước. Côn Đảo đã và đang giữ vị trí chiến lược trong chiến lược kinh tế biển đảo Việt Nam

Những ý kiến tại Hội thảo cùng với kỷ yếu hội thảo là nguồn tài liệu quý báu cho mỗi người tham dự và cho tất cả chúng ta. Đặc biệt là các đại biểu từ Côn Đảo và Ban Quản lý di tích Côn Đảo, Bảo tàng Côn Đảo còn được nhận thêm tại hội thảo những tài liệu quý về Côn Đảo do các nhà khoa học, người sưu tầm trao tặng. Hội thảo là nơi gặp gỡ trao đổi của những nhà khoa học, nhà nghiên cứu, những người quan tâm đến Côn Đảo. Còn nhiều vấn đề cần tiếp tục làm sáng tỏ, nhưng điều quan trọng và thành công của hội thảo là đã mở ra thêm nhiều vấn đề khoa học mới, cần sự quan tâm của nhiều giới nhiều ngành khoa học liên quan đến quá khứ - hiện tại - tương lai của huyện đảo tiền tiêu trên thềm lục địa phía Nam của Việt Nam.

Đoàn đại biểu trường ĐH KHXH&NV tham gia hội thảo

Bài và ảnh: PGS.TS.Hà Minh Hồng